Recensie | Guus Kuijer — De bijbel voor ongelovigen. Het begin

Van ‘bijbelse vertellingen voor kinderen’ tot en met de Statenvertaling: ik ben opgegroeid met de verhalen uit de Bijbel. Guus Kuijers Bijbel voor ongelovigen is eigenlijk bedoeld voor mensen die niet christelijk zijn opgevoed en daarom de verhalen uit het boek Genesis over Adam en Eva, Noach en de ark, de toren van Babel, Abraham en Sara, de stad Sodom, de broers Jakob en Ezau en over Jozef in Egypte niet kennen. Maar omdat Kuijer zijn eigen invalshoek heeft en bovendien een fijne, geestige verteltrant hanteert, vond ook ik zijn eerste deel van De bijbel voor ongelovigen (2012) zéér de moeite waard.

Het boek begint nogal filosofisch met de schepping, maar al snel lijkt het alsof je een hedendaagse familiegeschiedenis aan het lezen bent. Jaloezie en frustratie zijn aan de orde van de dag. De focalisatoren zijn origineel gekozen en dat levert verrassende inzichten op. Zo beleven we de zondvloed vanuit Noachs zoon Cham en krijgt Sara een rol in het verhaal van Gods verbond met Abraham. Ik vermoed dat wanneer je bekend bent met de Bijbel je veel meer in de gaten hebt dat Kuijer nogal humoristisch uit de hoek kan komen. (De verteller weet bijvoorbeeld niet zeker of Lots vrouw daadwerkelijk in een zoutpilaar is veranderd, omdat niemand immers omgekeken heeft…) Ik vermoed daarnaast dat wanneer je erg bijbelvast bent, dit boek niks voor jou is.

Kuijer heeft de verhalen naverteld en is daarbij op zoek geweest naar ‘sporen van twijfel, tegenspraak, ongehoorzaamheid en zelfs ongeloof’ die in de bijbel te vinden zijn, zo schrijft hij in zijn Nawoord. Hij rekent af met personages die niet kritisch nadenken en een blind vertrouwen hebben. Verder legt Kuijer regelmatig uit hoe verhalen werken en wat het belang ervan is. Zo zegt Benjamin, Jozefs jongste broer:

‘Ik geef [Jozefs] verhalen door aan mijn kinderen. Zij zullen die verhalen op hun manier doorvertellen. Ze zullen een gebeurtenis of een uitspraak die ze niet bevalt weglaten, ze zullen andere toevoegen, want een verhaal is als een levend organisme, dat groeit en van vorm verandert tot het misschien ooit volwassen is. Ik vertel Jozefs verhaal zo nauwkeurig mogelijk, maar ik weet dat ik toevoeg en weglaat zonder het zelf te merken, want geen enkele mond spreekt als de andere, niemand heeft dezelfde tong.’ (p. 269)

En in het ‘Slotwoord van Jochebed’ waarschuwt Kuijer de lezer met de volgende woorden:

‘[V]erhalen worden meestal na het vallen van de duisternis verteld, waardoor je niet altijd weet wie er nu precies aan het woord is. Het kan zijn dat iemand mijn naam gebruikt om zijn verhaal van meer gezag te voorzien dan het verdient. Blijf dus zelf bedenken wat u gelooft en wat niet.’ (p. 284)

Voor mij was het boek een grote verrassing, ondanks dat ik de verhalen min of meer kende. Omdat de Bijbel van grote invloed is geweest op onze cultuur, is dit boek voor velen leerzaam. Het goede nieuws is dat inmiddels deel 2 verschenen is. In De bijbel voor ongelovigen. De uittocht en de intocht vertelt Kuijer de verhalen uit het bijbelboek Exodus na. Ik kan niet wachten!

11 reacties

  1. Elle

    Binnenkort ben ik jarig, en dit boek staat bovenaan mijn verlanglijstje! En heb bij de plaatselijke boekwinkel den Boer gevraagd de auteur een keer uit te nodigen om hieruit voor te lezen. Wie weet . . . .
    Bedankt weer Inge
    Salut, Elle

  2. theonlymrsjo

    Dit is nu echt een recensie waar ik iets aan heb! Ook ik ben opgegroeid met de bijbelse verhalen en dat maakte dat ik terughoudend tegenover dit boek sta. Het kon immers ook té populair geschreven zijn en daar heb ik geen làst van, maar toch ook geen behoefte aan. Ik hoor nu van meerdere kanten dat het weliswaar een andere vertelwijze is, maar zonder afbreuk te doen. Misschien toch eens aanschaffen. Dank je wel.

  3. Pingback: Recensies -2- voor Uitdaging voor 2013: Ik Lees Nederlands! | De Boekblogger
  4. Pingback: Recensies -3- voor Uitdaging voor 2013: Ik Lees Nederlands! | De Boekblogger
  5. Demp

    beste regeerders,
    Ik ben zelf niet gelovig opgevoed en heb daardoor al die interessante verhalen uit de bijbel nooit gehoord. Ik twijfel nu erg om of dit boek (deze boeken reeks) te gaan lezen of om de statenbijbel te gaan lezen. Is er iemand hier die de bijbel heeft gelezen en mij kan helpen in deze keuze?

    Alvast bedankt.

    • Inge

      Guus Kuijer vertelt in dit eerste deel van De bijbel voor ongelovigen de verhalen uit het bijbelboek Genesis na en geeft daarbij zijn eigen interpretatie. In sommige gevallen wijkt hij af van de ‘oorspronkelijke’ verhalen. Kuijers boek is een mooie eerste kennismaking, maar bijna niet te vergelijken met de echte bijbel.
      De bijbel bestaat overigens uit 66 ‘boeken’, dus weet waar je aan begint! Je kunt er ook voor kiezen om een paar boeken te lezen, bijvoorbeeld Genesis (het begin) of Exodus (de uittocht). De Psalmen en Spreuken zijn ook erg mooi, maar poëtischer en daarom minder verhalend. Of kies iets uit het tweede deel van de bijbel (het Nieuwe Testament), bijvoorbeeld de vier evangeliën: de boeken Matheüs, Markus, Lukas en Johannes. Ook de brieven van de apostel Paulus zijn interessant.
      Wanneer je een hedendaagse, betrouwbare (dat wil zeggen: brontekstgetrouwe) vertaling wilt lezen raad ik je de Nieuwe Bijbel Vertaling (NBV) aan en dan met name de Studiebijbel-variant hiervan die veel uitleg geeft en dwarsverwijzingen zichtbaar maakt. De Statenbijbel is mijns inziens minder geschikt: het is een vertaling uit 1637 en hoewel er hertalingen en revisies zijn verschenen, is de tekst moeilijk te begrijpen. Het is wel heel interessant dat de taal die in deze bijbel werd gebruikt van grote invloed is geweest op ons taalgebruik. Denk aan uitdrukkingen als ‘door het oog van de naald’ en ‘op handen dragen’ en woorden als ‘muggenziften’ en ‘zondebok’.
      Ik raad je de website http://www.biblia.net aan, waar de verschillende vertalingen naast elkaar zijn te raadplegen en tevens aanvullende informatie wordt gegeven.
      Veel succes en alvast veel leesplezier gewenst!

  6. Henri Dijksterhuis

    Ik wil aan de heer Van Gelder zeggen dat er een heel mooi Joods gezegde is dat ongeveer luidt: “Ik ben blij met de Bijbel en ik ben ook blij dat ik zelf mag nadenen”. Om nog meer de Grootheid van God te leren aanschouwen raad ik hem aan om ook Guus Kuijer’s “Hoe een klein rotgodje God vermoordde” te lezen! Dan zal hij tal van zaken tegen komen die door Kuijer godslasterlijk worden genoemd en die dat ook zijn.

Plaats reactie

Je kunt de volgende HTML tags gebruiken:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>